Azerbaycan silahlı kuvvetleri

**teksas** · 12-10-2009, 01:17 AM

DisLike

0

BAĞIMSIZLIK SONRASI AZERBAYCAN’DA ASKERİ DURUM

Daha 1980’li yılların sonlarında itibaren Ermenistan’ın küçük çaplı saldırılarına maruz kalan Azerbaycan, Sovyetler Birliği’nin dağılışıyla birlikte kendisini bu ülke tarafından başlatılmış olan bir savaşın ortasında buldu. 1990 sonları ile Sovyetler Birliği’nin resmen dağılması arasındaki dönemde Ulusal Savunma Bakanlığı’nın oluşturulmasına ilişkin yoğun tartışmalar yaşanmış, fakat dönemin yönetiminin “Sovyet ordusu bizi korur, ulusal orduya gerek yok.” tezini ileri sürerek ordu kurulmasına karşı çıkması, ülkenin savunmasında ciddi sıkıntılar yaşanmasına sebep olmuştur. Bu nedenle başlangıçta Azerbaycan’daki Ermeni birliklerinin saldırılarına, av tüfekleriyle silahlanmış gönüllü birliklerin yardımıyla karşı koyulmuştur.

1991 sonlarına gelindiğinde bir yandan Ulusal Ordu kurulması konusundaki baskılar artmış, diğer yandan Ağustos 1991’deki başarısız darbe girişimi sonrasında Sovyetler Birliği’nin ortadan kalkma sürecinin hızlanmasıyla birlikte Azerbaycan yönetimi devletin kurumlarının oluşturulması sürecinde adımlar atmaya başlamıştır. Bu çerçevede oluşturulan Azerbaycan Savunma Bakanlığı, birçok önemli işi aynı anda yapmak durumunda kalmıştır. Hem düzenli birlikler oluşturularak ülkenin savunması gerçekleştirilecek, hem subay kadrosu yeniden oluşturulacak, hem ordunun teknik donanımı sağlanacaktı. Uzun süre gönüllü birlikler tarafından savunulan ülkede düzenli ordunun oluşturulması çabaları ciddi sıkıntılara neden olmuş, hatta Haziran 1993’te gerçekleştirilen darbe girişiminin de nedenlerinden birini oluşturmuştur. Gönüllü birliklerden düzenli orduya geçiş sürecinin Azerbaycan’a maliyeti çok ağır olmuş, bu süreci sağlıklı yapamayan Azerbaycan bir iç savaş riski yaşamış ve ülkenin altı bölgesi bu süreçte işgal edilmiştir.

Asker sayısı ve savunma bütçesi

1992 ortalarından itibaren oluşumuna büyük önem verilen Azerbaycan ordusunda asker sayısı başlangıçtan günümüze kadar yaklaşık 70 bin ila 120 bin arasında değişmiştir. Mayıs 1994’te ateşkes ilan edilmesine rağmen terhis işlemleri ancak 1997 ortalarında başlamıştır. Asker sayısına ilişkin resmi rakamlar diğer Güney Kafkasya ülkelerinde olduğu gibi Azerbaycan’da da gerçek rakamları hiçbir zaman tam aksettirmemiştir. Ama günümüzde resmi verilere göre Azerbaycan ordusu yaklaşık 75 bin askerden oluşmaktadır.

Azerbaycan ordusundaki subay ve uzman sorununu çözmek üzere başlangıçta, uzman getirtmek için Türkiye ve Ukrayna’nın yardımlarından yararlanmaya çalışmış, aynı zamanda Türkiye askeri okullarından yararlanma yoluna da gitmiştir. Bakü’deki askeri okul ve akademi özellikle Türkiye’nin yardımıyla geliştirilmiştir. Bazen sıkıntılar da yaşanmış olmasına rağmen bu okullarda Türk subaylarca verilen eğitimin Azerbaycan ordusuna üst düzey katkısı olduğu Azerbaycan yetkilileri tarafından da defalarca vurgulanmıştır. Bu çabaların yanı sıra Azerbaycan subayları Rusya Federasyonu askeri okullarında ve NATO kurslarında da eğitim görmektedirler.

Savunma giderlerine ayrılan payın Azerbaycan bütçesindeki oranı, bağımsızlığına kavuştuğundan günümüze kadarki süreçte inişli çıkışlı bir grafik izlemiştir. Bu oran, 1992 yılında % 11.5, 1993’de % 12.2, 1994’de % 18.2, 1995’de % 11.6, 1996’da % 12.7, 1997’de % 12.0, 1998’de % 14.2, 1999’da % 13.4, 2000’de % 12.7, 2001’de % 13.2, 2002’de % 13.0, 2003’de % 11.0, 2004’de % 11.5, 2005’de ise % 12,1 (oranlar yaklaşık olarak verilmiştir) olmuştur. 2006 yılında bu oranın yaklaşık % 15 olacağı tahmin edilmektedir.

Son yıllarda Azerbaycan bütçesi içerisinde savunmaya ayrılan miktarın arttığına ilişkin devamlı yayınlar yapılmasına rağmen, aslında oransal olarak bakıldığında 2006 yılına kadarki dönemde çok ciddi bir artıştan söz edilmesi mümkün değildir. Fakat yine de savunma bütçesinde bir artış söz konusudur ve bu artış özellikle Avrupa Birliği ve bazı uluslararası kuruluşlar tarafından tepkiyle karşılanmaktadır.

2003 yılı için öngörülen yaklaşık 135 milyon Dolar tutarındaki bütçe, 2004 yılı için 180 milyon Dolar’a, 2005 yılı için 300 milyon Dolar’a, 2006 yılı için ise 450 milyon Dolar’a çıkarılmış, ardından ise bazı eklemelerle bütçe yaklaşık 600 milyon Dolar tutarına yaklaştırılmıştır. Son üç yıl içerisinde Azerbaycan’ın savunma bütçesinde yaşanan artışa Ermenistan da tepkiyle yanaşmakta ve Ermenistan devlet yetkilileri devamlı bu artışa göndermeler içeren açıklamalar yapmaktadırlar.

Askeri Doktrin ve Savunma Sanayi

Daha 2004 sonlarında Azerbaycan Devlet Başkanı İlham Aliyev’in askeri konulardaki danışmanı Vahit Aliyev, Azerbaycan Askeri Doktrini’nin hazırlıklarının sürdüğünü ve doktrinin yaklaşık altı ay içerisinde İlham Aliyev’e sunulacağını ifade etmişti. Vahit Aliyev’e göre, bu belgede tüm komşulara ilişkin değerlendirmeler, çevresel dahil her konudaki tehdit ve öncelikler belirlenerek ortaya konulacaktı. O dönemde bazı kaynaklar çalışmaların bitmek üzere olduğunu fakat Azerbaycan’ın “özel koşulları” nedeniyle bu belgenin son şeklinin yakın vadede açıklanma ihtimalinin zayıf olduğunu ifade ediyorlardı. Günümüzde halen bu konuda resmi bir bilgi verilmemektedir.

Azerbaycan, önce savunma bütçesi içerisinde askeri sanayiyi geliştirmeye ayrılan payın oranını hızla artırmış, ardından 16 Aralık 2005’de Azerbaycan Devlet Başkanı İlham Aliyev, Savunma Sanayi Bakanlığı’nın oluşturulmasına ilişkin kararı imzalamıştır. Günümüzde savunma sanayinin oluşturulması için çeşitli ülkelerle açık ve gizli görüşmeler yürütülmektedir. Basına yansıdığı kadarıyla Türkiye, Rusya, Pakistan, Ukrayna ve bazı Avrupa devletleri ile bu çerçevede görüşmelerde trafik yoğunlaşmıştır. İran yetkilileri de bu sürece katkıda bulunma isteklerini birkaç defa dile getirmiştir.

Azerbaycan’ın silahlanma çalışmaları konusundaki bilgiler çok sınırlıdır. Ermenistan ve Gürcistan ile kıyaslandığında medyada, Azerbaycan’ın silah alımlarına ilişkin bilgiler yok denecek kadar az yer almaktadır. Askeri uzmanlar arasında da konuya ilişkin görüş birliği bulunmamaktadır. Bazı uzmanlar, Azerbaycan’ın özellikle Ukrayna’dan ve bazı diğer eski Doğu Bloğu ülkelerinden önemli silahlar aldığını ifade ederken, diğer bir grup uzman, bu görüşlere katılmıyor ve Azerbaycan’ın silah alımında ciddi sıkıntılar yaşandığını, hatta eski model silahlar alındığını iddia ediyorlar.

Genel olarak bakıldığında, Azerbaycan ordusunun, en önemli görevi olarak görülen “toprakların Ermenistan işgalinden kurtarılması” konusundaki yeterlilik durumu net olarak bilinmemektedir. Fakat 1991’den günümüze Azerbaycan ordusunun kurumsallaşma sorununu büyük ölçüde aştığı, subay ve uzman personel konusundaki sıkıntılarını çözdüğü ve askeri sanayisini oluşturma adına önemli adımlar attığı görülmektedir.

azerbaycan ordusu
hava kuvvetleri . kara kuvvetleri .donanma.ve özel birlikler
ulusal orduda asker sayı 105 bin .yedek askerler 600 bin.arkadashlar azerbaycan askeri alanda son yıllarda en iyi calıshma yapan ulke . askeri egitime agirlık veren azerbaycan en basharılı gencleri askeri okul ve kiselere yonlendirir.bununla paralel olarag askleri savunmaya agırlık veren baku kendi savunma dsanayisin olusdurdu . havan topları mina atar .katyusha fuzeleri . rpg tanksavarlar stella rocketler . uretiyor 2008 de ukraynayla beraber T -80 tanklarınıon uretimine bashlayacak . arkadashlar azeri ordusu cok kapalı tutuluyor .amma sizan istihbarata gore muazzam bir guce ve yeni nesil savash ucak ve teknolojisine sahib bu nedenle rusya gurcustanda kı zırhlı tumenin ermenistana cekdl
azerbaycan guclu hava savunma sistemine sahib .hava kuvvetleri
1 filo mig 29
1 filo mig 29 phantom
2 filo SU 17
14 ADET MİG 25
10 ADET SU 21
BUNLA BİRLİKDE HATIRI SAYILIR F -5 VE F- 14 UCAKLAR
AZERBAYCANIN KENDİ FUZE DENEMELERİN 2003 DE YAPTI
alazan isimli fuzeler 100 km mesafede
hazarsa rusyadan sonra enguclu donanma sa azerilerin

45km menzilli 203mm top (mühimatın ağırlığı 110kg)

UAV-ler (Harpy de vardı )

Deniz Kuvvetlerinin Özel birlikleri

Topçu Roketleri

LAR

T-122

TOROS??

Smerch 300mm

GRAD

ÇNRA 70mm